Khi ăn chay, do ăn ít chất béo no (mỡ động vật), không ăn hoặc ăn ít cholesterol (khi có ăn trứng) nên tránh được béo phì (sinh ra do mỡ thừa), tránh được xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim.
Góp phần hạn chế các yếu tố thuận lợi làm phát sinh hay nặng thêm các bệnh trên. Cụ thể: Khi ăn chay, do ăn ít chất béo no (mỡ động vật), không ăn hoặc ăn ít cholesterol (khi có ăn trứng) nên tránh được béo phì (sinh ra do mỡ thừa), tránh được xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim (sinh ra do cholesterol cao) và một số bệnh liên quan khác như tiểu đường, các bệnh ung thư (kết tràng, tuyến tiền liệt…). Khi ăn chay sẽ ăn nhiều chất xơ, có tác dụng kích thích tiêu hóa, chống được táo bón. Trong chế độ ăn chay tạo được tỷ lệ calci trên phospho thích hợp (bằng 0,7) nên tránh được bệnh loãng xương: tạo được lượng magie cao nên tránh được bệnh rối loạn nhịp tim, trầm cảm. tuy nhiên, nếu ăn chay nhưng lại ăn quá nhiều chất bổ dưỡng như dùng quá nhiều glucid (ăn nhiều cơm, đường, kẹo…) quá nhiều chất đạm (có trong đậu nành, trong nấm, sữa trứng), quá nhiều chất béo (dùng nhiều dầu, trong đó có tỷ lệ cao dầu chứa acid béo no trong thực vật hay sữa trứng) thì các chất bổ dưỡng thừa đó sẽ tạo ra tình trạng ‘Thừa năng lượng” gây ra các bệnh trên. Muốn tránh được các bệnh trên thì phải ăn chay vừa đủ và cân đối năng lượng giữa các thành phần trên trong đó năng lượng do chất béo phải thấp (thường chỉ chiếm 10% – 20% tổng năng lượng chung, ăn nhiều rau quả, nhiều loại có chất xơ.
Ăn chay cũng còn một số hạn chế: Thực vật đặc biệt là các loại ngũ cốc chứa nhiều muối khoáng, vi lượng nhưng cũng có một số loại không bằng trong động vật và khó hấp thu hơn, sắt có nhiều trong thịt, khi ăn hấp thu tới 10%- 15%, trong khi lại rất ít trong thực vật, khi ăn chỉ hấp thu được 3%-5% nên ăn chay ròng sẽ thiếu sắt. Thức ăn thực vật có nhiều acid folic nhưng lại hoàn toàn không có vitamin B12 nên ăn chay ròng dễ thiếu vitamin B12. Ăn chay ròng có nhiều vitamin C cũng làm cho sự hấp thu sắt tăng lên. Ăn chay có sữa trứng (theo tỷ lệ thích hợp) khắc phục được sự thiếu hụt hai chất trên.
Ăn chay không làm diệt dục: Tính dục nam phụ thuộc vào testos- teron, tính dục nữ phụ thuộc vào estrogen. Thức ăn chay không có loại ăn nào làm giảm bớt sự sản sinh ra các hormon trên. Larginin là chất có vai trò làm tạo thành oxit nitơ (NO).Chất này làm giãn mạch, dồn máu đến dương vật nam gây cương cứng hoặc dồn máu đến cơ quan sinh dục nữ tạo ra sự ham muốn. Trong thức ăn chay thường có nhiều chất có hàm lượng Larginin cao (như đậu nành, mễ. lạc).