Sử dụng kem dưỡng da

Các hãng mỹ phẩm quảng cáo dùng công nghệ sinh học đưa vào kem dưỡng da chất collagen, elastin (một chất chiếm 70% thành phần da) nên có khả năng “tái tạo da”. Thực ra, đây là phản ứng thủy phân, các hãng dược phẩm, thực phẩm vẫn làm để tạo ra các acid amin có tính đặc thù của da. Nhưng từ các acid amin đặc thù đến việc cấu tạo da phải trải qua vô số quá trình chuyển hóa khác. Các hãng mỹ phẩm còn quảng cáo đưa vào kem dưỡng da các chất chống oxy hóa (điển hình là vitamin E) nên có khả năng làm “trẻ hóa da”. Thực ra có nhiều chất chống oxy hóa đang được nghiên cứu nhằm làm chậm quá trình lão hóa nhưng chưa có chất nào thành công mỹ mãn. Riêng vitamin E phải uống với liều cao (mỗi ngày khoảng 400 IU) đều đặn., lâu dài, may ra mới có hiệu quả (hiện vẫn còn nhiều tranh luận). Chỉ bôi lên da một lượng collagen, elastin, vitamin E nhỏ bé, cho dù có dùng tá dược đặc biệt cho chúng thấm vào bên trong thì cũng không đáng là bao, làm sao có thể “tái tạo”, “trẻ hóa da”, được ?..
Hai thành phần thường có trong kem dưỡng da là glycerin có tính hút ẩm làm cho da dịu mát và titanoxit nghiền cực mịn dính lên da, làm trắng. Titanoxit cản tia tử ngoại rất mạnh nên có khả năng chống nám da tốt, được dùng trong mỹ phẩm với ý nghĩa chống già hóa da. Tuy nhiên trong kem dưỡng da, nồng độ titanoxit không cao (vì khi bôi nhiều titanoxit da sẽ trắng bợt) nên hiệu quả chống già hóa da không đáng kể.
Để tăng thêm phần hấp dẫn, các hãng mỹ phẩm quảng cáo kem dưỡng da chỉ làm bằng các nguyên liệu thiên nhiên. Cần biết rằng các nguyên liệu thiên nhiên kể cả khi đã chiết xuất ra dưới dạng tương đối tinh khiết vẫn rất dễ bị hỏng (lên men, biến màu, biến chất). Dĩ nhiên phải cho thêm vào các hóa chất để bảo quản, làm mất màu, mất mùi, tạo mùi dễ chịu.
Như vậy rõ ràng không thoát ra khỏi vòng luẩn quẩn. Dùng các chất thiên nhiên đắt gấp nhiều lần các chất tổng hợp nên không dễ gì các hãng mỹ phẩm chọn con đường tốn kém này.
Cần dùng nhưng phải biết cách.
Trước khi dùng kem dưỡng da phải làm sạch da (xem thêm mục 13, Chương II).
Khi dùng kem dưỡng da, cần biết rõ mình thuộc loại da nào: Loại da lý tưởng có lỗ chân lông nhỏ, dễ dùng nhiều loại mỹ phẩm, nhưng không nên lạm dụng làm mất đi vẻ đẹp tự nhiên. Loại da nhờn có tuyến bã hoạt động mạnh, có lỗ chân lông to, không thích hợp với loại mỹ phẩm bôi mặt, vì làm bít lỗ chân lông, bã bị ứ lại, gây mụn.

Phấn nền, chất màu

Chất làm nền (phấn nền) thì chứa titanoxid hoặc thạch cao nghiền mịn, bôi lên da sẽ dính tạm thời vào da, làm da có vẻ trắng. Sau khi bôi phấn nên cần xoa thêm một lớp chất màu.
Chất màu thường là một hộp có nhiều ngăn, mỗi ngăn là một tông màu.
Phấn nền có dạng lỏng (liquit-matte makeup, fluide makeup base), dạng thỏi (cake) và dạng bột khô (powder).
Dạng lỏng thực chất là một hỗn hợp chứa nhiều nước, nồng độ chất làm trắng thấp, thích hợp cho loại da nhờn, dễ phát huy được tính tự nhiên của da mặt, khi dùng có thể làm cho da sáng láng. Cần lắc kỹ trước khi dùng.
Dạng thỏi còn gọi là dạng cao. Có hàm lượng dầu cao nên độ bám dính tốt hơn dạng lỏng, có thể che lấp được những nhược điểm của da, lưu giữ trên da tốt hơn, thích hợp cho người có da khô, có những khuyết tật nhỏ.
Phấn nền dạng bột khô còn gọi là phấn nền lưỡng dụng nghĩa là vừa có thể dùng khô vừa có thể dùng ướt được. Trước khi dùng phấn nền dạng bột khô nên dùng kem làm cho da mềm, ướt thì hiệu quả cao hơn.
Cách làm thông thường: Dùng bông thấm nước thoa nhẹ phấn nền cho trắng đều. Sau đó dùng chất màu có tông màu thích hợp xoa nhẹ (phớt) lên nền. Tất cả chuỗi công việc này có tính hóa trang, kết quả sẽ đẹp hay lố lệ thuộc vào sự khéo léo từng người. Dùng chất nền mỏng, chất màu vừa phải, thích hợp sẽ có làn da hồng hào như thật (đẹp), dùng chất nền quá dày, chất màu đậm sẽ có làn da bự phấn, không thật (lố).
Mỗi người có một làn da riêng (trắng, đen, hồng hào, xanh tái). Phấn nền cũng có màu khác nhau. Có thể chọn phấn màu thích hợp cho làn da. Da chưa trắng lắm có thể dùng phấn có màu hơi ngà làm cho da trắng hơn. Da hơi xanh tái thì chọn màu phấn nền màu hoa đào nhạt sẽ làm cho da hồng hào. Sau khi dùng phấn nền, chất màu cần kiểm tra thật kỹ còn chỗ nào (nhất là chỗ khiếm khuyết) bị bỏ sót hoặc chưa che đủ hoặc chỗ nào bị dày quá (nhất là ở chỗ có nếp gấp như tai, mí mắt, dái tai, đầu mũi, hai bên mũi). Nên kiểm tra ở chỗ sáng cho dễ phát hiện.
Sau mỗi lần dùng phấn nền, chất màu cần tẩy trang.
Kem dưỡng da hiêu quả đến đâu?
Có quảng cáo ngợi ca hết lời nhưng cũng có tài liệu bài xích không thương tiếc kem dưỡng da.
Vậy cần hiểu, chọn lựa, dùng như thế nào?
Kem dưỡng da không hoàn toàn như quảng cáo.

Biện pháp chống nám.

Mỹ phẩm chống nắng chứa một số chất có thể gây dị ứng tùy từng người. Cần bôi thử lên da trên một diện hẹp, nếu sau 15-30 phút không có gì bất thường mới bôi trên diện rộng. Lần sau nên mua dùng loại ấy. Các hãng thường đưa corticoid vào mỹ phẩm chống nắng để chủ động chống dị ứng. Dùng lâu dài corticoid sẽ làm giảm khả năng chống đỡ của da, da dễ bị nhiễm khuẩn, dễ bị nám, nặng hơn là teo da.
Khi cần thiết nên dùng kem chống nắng nhưng không ỷ lại.
Nếu trót bị nám nên tránh tiếp xúc với nắng một thời gian dài. Sau đó da sẽ hồi phục. Không nên vội lột da mặt ( xem thêm mục 19 chương II). Cách chống nám chủ động nhất là tránh ra nắng vào giờ cao điểm có nhiều tia tử ngoại ( 9 giờ sáng đến 15 giờ chiều) . Nếu buộc ra nắng vì công việc thì nên che da (bằng quần áo, mũ rộng vành, găng tay, khăn che mặt). Muốn có khả năng chống nắng tốt nên ăn nhiều rau quả.
Thuốc tẩy trang: vai trò của nó?
Tẩy trang nhằm tăng hiệu quả, hạn chế mặt có hại của mỹ phẩm.
Nếu không hoặc làm không kỹ bước tẩy trang: Bụi bẩn trên da (do tiếp xúc với môi trường) kết hợp với bã nhờn trên mặt, độ ẩm trong mỹ phẩm tạo thuận lợi vi khuẩn phát triển, gây viêm da. Bụi bẩn khi tích tụ trên bề mặt da sẽ làm cho da khô sần, lớp khô sần này gây trở ngại cho quá trình trao đổi chất giữa da và môi trường. Lớp mỹ phẩm thừa trên da (sau nhiều lần trang điểm không được làm sạch) sẽ làm bít lỗ chân lông, gây mụn. Song rửa mặt quá thường xuyên cũng làm mất nước trong da khiến da bị khô sần. Rửa không đúng phương pháp sẽ phá lớp màng nhờn tự nhiên, làm giảm khả năng bảo vệ da, tạo cơ hội cho vi khuẩn phát triển, gây viêm da (xem thêm mục 29, Chương II).
Thông thường phải chọn loại tẩy trang thích hợp với da và phải qua ba bước. Bước đầu dùng chất tẩy trang: nếu trang điểm lớp kem nền dày, bụi bẩn nhiều, da khô thì chọn loại tẩy trang chứa chất dầu. Nếu trang điểm mỏng, ít bụi bẩn , da dễ bị mẫn cảm, không thích cảm giác nhờn, thì chọn dạng tẩy trang dạng nước. Đơn giản hơn là dùng loại giấy thấm được sản phẩm tẩy trang dạng nước. Bước thứ hai dùng sữa rửa mặt: có loại sữa tạo bọt, làm sạch phần dư sau khi dùng chế phẩm tẩy trang, hoặc loại sữa tạo những hạt nhỏ li ti loại bỏ các chất bẩn nằm sâu trong lỗ chân lông và lớp sừng, giữ độ ẩm cho da. Bước thứ ba dùng nước sạch loại bỏ phần dư sau tẩy trang, làm sạch da và mát.

.Bức xạ tử ngoại

Bức xạ tử ngoại (UV) có độ dài sóng từ 100-400 nanomet. Các bức xạ có độ dài sóng 290-320 (UVB) làm sạm da, cháy da.
Các bức xạ có độ dài sóng 320-400 nanomet (UVB) chỉ làm sạm da.Da người có nhạy cảm tối đa với các bức xạ có độ dài sóng 296,7 nanomet và cũng nhạy cảm ít hơn với các bức xạ có độ dài sóng 292-295 nanomet. Trong khi đó, các tia tử ngoại từ mặt trời đến được trái đất có độ dài sóng hầu hết ở khoảng 310 nanomet. Các kem chống nắng nào hấp thụ được nhiều các bức xạ mặt trời ở độ dài sóng trong khoảng trên sẽ được coi là kem chống nắng tốt.
Đem chia liều lượng ánh sáng gây ban đỏ trên da có bôi kem chống nắng với liều lượng gây ban đỏ trên da không bôi kem chống nắng sẽ có chỉ số chống nắng SPF. Theo cách tính này, kem chống nắng chỉ số SPF càng cao, khả năng chống nắng càng tốt.
SPF = 2 – 4 che chở tối thiểu việc cháy nắng vừa phải nhưng vẫn làm sạm da.
SPF = 4 – 8 che chở tối thiểu việc cháy nắng vừa phải, có phần làm sạm.
SPF = 8 – 12 che chở chống nắng cháy da tốt hơn, hạn chế được sự sạm da. Khi bôi loại kem này thì khả năng phơi nắng dưới tia tử ngoại (UVB) dài hơn không bôi 8 – 12 lần.
SPF = 12 – 20 che chở chống nắng cháy da tốt hơn nữa, rất ít hoặc không làm sạm da. Khi bôi loại kem này thì khả năng phơi nắng dưới tia tử ngoại (UVB) dài hơn không bôi khoảng 12 – 20 lần.
SPF = 20 – 30 che chở chống nắng cháy da rất tốt, không làm sạm da. Các kem chống nắng có SPF cao hơn 30 thậm chí 40-50 cũng không có khả năng chống nắng cao hơn loại có SPF = 30 vì thế theo qui ước chỉ ghi SPF= 30+. Nói một cách dễ hiểu: SPF=2 chỉ lọc được 50%, SPF=15 lọc được 93% tia UVB. Dùng kem chống nắng có SPF=15 là vừa phải, khi cần thiết lắm thì dùng kem có SPF=30.
Có hay hông thuốc, mỹ phẩm chữa nám?
Có một số kem bôi chống nám như clairodermyl, eny, enyfort, lecodium. Thành phần thường có chứa mequinol, ít có hiệu quả chữa nám do nắng hay do mỹ phẩm gây ra. Chỉ là, cho da bị tổn thương đỡ thâm.
Có một số loại thuốc chống nám khác. Thành phần cơ bản là L-cystein, dùng một minhg hay phối hợp với các vitamin B6, B12, C, PP, biotin. Các chất này tham gia vào quá trình chuyển hóa, giúp cho việc tái tạo tế bào da, chứ không trực tiếp xóa được vết nám. Sự chuyển hóa ấy đòi hỏi phải có thời gian, điều kiện (như có chế độ ăn uống tốt). Những chất này thường có trong rau quả, trứng gà vịt.

Nắng gây nám da như thế nào?

Khi ra nắng, tuyến mồ hôi tiết ra acid urocanic, tế bào hạt sinh ra hắc tố melanin, tế bào sừng dày ra để cản tia tử ngoại. Phản ứng tự vệ này gây ra bất lợi: tế bào sừng dày ra bịt chặt miệng các tuyến bã nhờn, gây mụn, hắc tố melanin làm da sậm lại. Khi không ra nắng nữa, hắc tố melanin sẽ phân hủy theo chiều ngược lại, tế bào sừng tróc ra, thay thế bằng lớp tế bào sừng khác. Da sẽ trở về trạng thái ban đầu.
Tùy thuộc vào yếu tố di truyền, chế độ ăn mà mỗi người có khả năng chống nắng nhất định tạm gọi là ngưỡng dự trữ. Tác dụng của tia tử ngoại một ngày một ít, cộng dồn lại, đến một lúc nào đó vượt quá ngưỡng dự trữ da sẽ xuất hiện các vết đen, nám, mất tính đàn hồi, chùng ra, nhăn nheo. Đây là biểu hiện già nua tuổi tác không ai tránh được, giấu được. Khi bị tia tử ngoại tấn công liên tục (lao động thường xuyên ngoài trời, đua xe đạp đường trường, tắm biển nhiều), da sẽ bị tác hại cấp tính của tia tử ngoại như phỏng nám, về sau có thể dẫn tới ung thư.
Các chất nào chống được nắng?
Tia tử ngoại có 3 loại: loại A (UVA) có bước sóng 320-400 nanomet. Xuyên qua được biểu bì, đến hạ bì. Loại B (UVB) có bước sóng 290-320 nanomet xuyên qua biểu bì đến bì. Loại C (UVC) có bước sóng 180-290 nanomet xuyên qua được lớp biểu bì. Hai loại đầu xuyên sâu hơn mới gây hại. Tùy theo khả năng cản tia tử ngoại mà người ta chia các chất chống nắng ra 3 loại:
Loại cản nắng toàn phần: Gồm các chất zinoxit, titanoxit, talc. Chúng có màu trắng. Khi chế thành kem bôi lên mặt sẽ làm da trắng mịn nhưng nếu cho nhiều quá thì mặt trắng bợt ra khó coi. Mỹ phẩm có chứa các chất trên nhưng có nồng độ thấp nên khả năng chống nắng thực tế bị hạn chế.
Loại cản nắng một phần: Bao gồm các chất: para-aminoben zoic, sabitan, stearat, poloxamer, dầu khoán, dung dịch chứa methyl an-thranilat, propylen glycol hoặc các chất dầu chứa salicylat, cumarin. Loại này cản được các tia UVB, không cản được tia UVA làm cho da có màu ngăm đen.
Loại cản được cả tia UVA và UVB: có các chất oxitbenzon. Cản được UVA UVB ngay cả khi có nước. ĐƯợc coi là loại chống nắng, thực tế tốt hơn hai loại trên.
Chọn dùng kem chống nắng có chỉ số SPF nào là thích hợp?
Trên các loại kem chống nắng có ghi chữ SPF, SPF là viết tắt của cụm từ suncreen protection factor, có nghĩa là yếu tố chống nắng, gọi là chỉ số chống nắng.

Biện pháp chống lão hóa

Cung cấp các chất chống GTD, chủ động tránh nắng, tránh môi trường ô nhiễm, kiêng thuốc lá rượu, ma túy là các biện pháp dự phòng, chủ động. Dùng kem chống lão hóa, kem chống nắng, tuy rất cần, nhưng chỉ là biện pháp đối phó thụ động. Lý thuyết lão hóa da khá phức tạp nhưng ứng dụng thì đơn giản, ai cũng có thể làm được. Điều quan trọng là cần làm từ sớm, thường xuyên, ưu tiên dùng chế độ ăn, chỉ nên dùng thuốc khi cơ thể không hấp thu đủ (do bệnh tật, tuổi cao).
Kem chống lão hóa.
Kem chống lão hóa có một số chức năng:
Duy trì độ ẩm, độ căng của da: Dùng chất có tính hút nước mạnh (glycerin) hoặc chất tạo màng chống mất nước giữ ẩm (như dầu khoáng, dầu thiên nhiên); dùng acid hyaluronic, một chất cao phân tử tạo thành lớp màng mỏng, vừa giữ được độ ẩm vừa làm căng da.
Tăng cường tái tạo bề dày biểu bì: Dùng chất chống oxy hóa, kích thích các hoạt động và có thể góp phần tái tạo tế bào da (như vitamin E, A).
Tăng tuần hoàn vi mạch da: Dùng flavonoid.
Bù đắp lipid cho da: Dùng các acid béo thiết yếu.
Một số chất chống oxy hóa (Vitamin E, C…), tăng cường tuần hoàn vi mạch (flavonoid) dùng dạng uống có hiệu quả cao song dùng dạng cream hiệu quả kém.
Kem chống nhăn có chống được lão hóa da không?
Kem chống nhăn (antiride, antiwinkle) có chất chống nắng toàn phần(titannoxid, talc) chống lại tia cực tím A (UVA), tia cực tím B (UVB), chất giữ ẩm (moisturing). Về thực chất đây chỉ là loại kem chống nắng.
Trong hơn chục năm gần đây, còn có loại kem chứa liposome. Theo lý thuyết và một số kết quả thu được từ phòng thí nghiệm, liposome có vai trò dự trữ và vận chuyển các hoạt chất vào tế bào da. Hy vọng với vai trò này chúng giúp chuyên chở các hoạt chất chống lão hóa từ các chế phẩm dùng ngoài vào bên trong, tăng cường khả năng chống oxy hóa của các chế phẩm này. Đây là cơ sở cho hàng loạt mỹ phẩm chống nhăn có trên thị trường như Payot (formule liposome), Nieva (visage crème jeunesse aux liposomes), Diadermine (serum antifaticque aux liposomes), Yves Rocher (hydrapuissance- 3), Dior (Captulre Lift Rostructuran visage nuit). Tuy nhiên, liposome là chất không vững bền, rất dễ bị hỏng nên trong thực tế chưa chắc có tác dụng như mong đợi! Các mỹ phẩm này sản xuất các nước xứ lạnh (Châu u, Bắc Mỹ), khi nhập vào xứ nóng như nước ta thường có nhiệt độ, độ ẩm cao, càng dễ hỏng hơn.
Các mỹ phẩm chống nhăn này đôi khi còn ghi trên nhãn là kem chống lão hóa (antiaging) nhưng thực chất không có hiệu năng này.

Các chất chống lão hóa da

Cung cấp flavonoid: hợp chất flavon vừa kích thích tuần hoàn vừa chống GTD rất mạnh. Ăn đủ khẩu phần các loại rau có màu đậm (dền, mùng tơi, cải…), các loại quả (cam, quýt, bưởi, đu đủ) sẽ có đủ lượng flavon cần thiết.
Bổ sung hormon: Nữ giới vào thời kỳ mãn kinh, estrogen giảm, làm cho sự tái tạo tế bào da, hoạt động tuyến bã nhờn, tuyến mồ hôi giảm theo, khiến cho lớp màng hydrolipid mỏng dần, nguyên bào sợi hoạt động kém, kết quả da bị xấu đi. Nếu cần, dùng liệu pháp hormon thay thế cổ điển (estrogen+ progesterone) sớm, liều thấp, không kéo dài hoặc dùng kiệu pháp hormon mới (hormon tuyến yên tribolon).
Dùng biện pháp chống nắng:
Biện pháp chủ động: Không ra nắng giờ cao điểm (từ 10 giờ đến 15giờ). Nếu ra nắng cần đội mũ rộng vành, mặc quần áo kín, đi vớ, chùm khăn che mặt.
Kem chống nắng: Tia tử ngoại có bước sóng 320-400 nanomet (UVA) và 290-320 nanomet (UVB) xuyên qua biểu bì và bì. Tia tử ngoại đi từ mặt trời tới trái đất hầu hết có bước sóng khoảng 310 nanomet. Kem chống nắng cản ta tử ngoại có bước sóng khoảng này nên phòng được nám da. (xem thêm chương II mục 7-8-9-10).
Thuốc chống nám: Không có thuốc chống nám. Chỉ có thuốc dự phòng như acid ascorbic chậm (ở nồng độ 4%) hoặc các chất làm tăng cường chuyển hóa giúp tái tạo tế bào da như L-cystein (dùng riêng lẻ hay phối hợp với vitamin B6, C, B12, Biotin) hoặc một số kem có chứa mequinol làm cho da đỡ bị thâm (như clairodermy, leodium, eny, enyfort), (xem thêm mục 9-10-11 Chương II).
Dùng kem chống lão hóa.
Dùng kem chống lão hóa nhằm duy trì độ ẩm, độ căng của da, làm cho da có độ sáng bóng, tăng cường tái tạo bề dày biểu bì, tăng tuần hoàn vi mạch da, bù đắp lipid cho da (xem thêm mục 7, chương II).
Kiêng một số chất gây hại da Nicotin (trong thuốc lá) làm co mạch máu khiến cho sự trao đổi oxy với các mô đặc biệt tại lớp bì giảm, da khô, xỉn màu. Rượu làm giãn mạch gây chứng đỏ da. Ma túy (morphin, heroin) gây suy hô hấp, làm cho các mô trong đó có mô da thiếu oxy, bị thâm. Hơn thế, chúng còn làm giảm tái tạo lại tế bào da. Cần kiêng thuốc lá, rượu, ma túy.
Con người muốn sống, làm việc phải có chuyển hóa, phải tiếp xúc với môi trường nên không thể tránh việc tạo ra GTD nội sinh, gặp GTD ngoại sinh. Không có cách ngăn cản hay đảo ngược sự lão hóa da. Song những cách trên có thể làm chậm, giảm các biểu hiện của quá trình đó.

Nguyên nhân của sự lão hóa da

Cùng với sự tích tuổi, sự tác động bên trong và bên ngoài đó làm cho da bị lão hóa. Sự lão hóa da thực chất là sự biến đổi cấu trúc, làm suy giảm chức năng tế bào và mô da. Tế bào biểu bì giảm, hoạt động của các nang tuyến giảm, lớp màng hydrolipid mỏng đi, sự mất nước lớp biểu bì tăng lên. Lớp bì cũng mỏng dần, các sợi collagen hỏng dần, khiến chức năng bị giảm, khả năng tái tạo da giảm. Kết quả: da nhăn nheo, khô ráp, mất tính đàn hồi, không còn vẻ mềm mại, tươi sáng.
Cách phòng chống lão hóa da.
Dùng các chất chống GTD:
Cung cấp các vitamin E, C, betacaroten:
Vitamin E, betacaroten tan trong lipid, chống gốc GTD ngay tại màng, bảo vệ màng tế bào. Vitamin C tan trong nước, dập tắt các GTD tan trong nước ở tế bào và dịch gian bào ngay trước khi chúng tấn công vào tế bào. Betacaroten còn giúp hình thành da, niêm mạc làm nhanh lên da non, lành vết thương khi bị lỡ loét, phỏng, nám; với người cao tuổi, giúp làm mềm da, bớt đi vẻ khô ráp. Vitamin C xúc tác việc tạo thành collagen, một thành phần của mô liên kết. Tất cả chúng đều tăng cường khả năng miễn dịch. Để chúng có vai trò chống GTD cần dùng lưới dạng viên hỗn hợp có hàm lượng cao (vitamin E 400 IU, vitamin C500 mg và betacaroten 15mg). Các hỗn hợp có hàm lượng các chất này thấp sẽ không đủ khả năng chống GTd (xem thêm các mục 1-2-3-5, chương III).
Cung cấp các acid béo thiết yếu: Các acid béo thiết yếu như Omega-3 gồm: acid alphalinoleic (ALA) và acid eisosapentanoictanoic (EPA), acid docasahexanoic (DHA). Omega-6 (acid linoleic) là tiền chất của acid arachidonic (ARA). DHA, ARA không những là thành phần tạo ra màng tế bào miễn dịch mà còn là chất phát đi tín hiệu huy động các tế bào miễn dịch tăng cường hoạt động chống các tác nhân bên ngoài. Ngoài ra, các loại acid béo thiết yếu như acid linoleic, gamalinoleic vốn rất quan trọng vì chúng nằm chính trong lớp phospholipid kép của màng tế bào biểu bì.
Các nhà khoa học chứng minh được người bản xứ (Bắc Mỹ) có làn da đẹp nhờ dùng dầu cây Primrose và Borage giàu acid gama linoleic, người Eskimo (Nhật) cũng có làn da đẹp, thọ hơn, nhờ ăn nhiều cá hồi giàu Omega-3. Dựa vào cơ sở này, các hãng làm ra các dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng (sữa, dầu cá) nhằm tăng sức khỏe, làm đẹp da. Nếu ăn đều đặn các loại cá béo chứa Omega ở biển (hồi, thu, trích, ngừ…) hay ở đồng (chép, lươn, trê…), ăn nhiều dầu chứa loại acid linoleic (đậu nành, lạc, vừng…) cũng đạt được mong muốn không kém dùng các sản phẩm trên.

Chăm sóc da nhờn

Người da nhờn vừa phải không cần dùng sửa rửa mặt. Người da nhờn nhiều có thể dùng loại sữa rửa mặt đặc biệt dành cho người thuộc loại da này (chứa ít chất béo) để loại bớt một phần chất nhờn nhưng phải rất kỳ công: đầu tiên rửa bằng nước ấm với sữa rửa mặt, sau đó rửa lại thật sạch bằng nước lạnh nhiều lần cho se da, rồi vỗ vào mặt cho lỗ chân lông se lại (xem thêm mục 28-29 chương II).
Người da nhờn có thể dùng được loại xà phòng kiềm nhưng sau khi dùng phải xả sạch kiềm bằng nước chanh hay nước giấm (pha 1 thìa canh giấm hay vắt 01 quả chanh vào 2 lít nước) sau đó phải dội lại bằng nước sạch nhiều lần.
Dùng cồn ethylic, ether, lưu huỳnh tuy tấy được nhờn nhưng có hại vì tẩy da càng tiết ra nhiều bã nhờn trong ngày hôm sau. Dùng các bột chùi sạch (như bột gạo, bột mì, cám nhuyễn, nước vo gạo) có thể tẩy nhờn mà không có hại. Cách làm: pha nửa chín, nửa sống để làm mặt nạ, hay túm vào một khăn bằng vải thưa để lau.
Cần có chế dộ ăn ít chất béo no (mỡ lợn, mỡ bò, dầu cọ, dầu dừa) ưu tiên ăn các loại dầu không no (dầu vừng, dầu đậu nành) theo tỷ lệ chất béo no ăn 1 phần, chất béo không no 2 phần. Loại chất béo no nên dùng chiên rán. Loại chất béo không no chỉ nên dùng xào nấu nhẹ. Nếu cần dùng thêm vitamin B6.
Lão hóa da, yếu tố gây lão hóa da.
Các phản ứng chuyển hóa (còn gọi là hô hấp tế bào) phóng thích ra gốc tự do (GTD) nội sinh. Môi trường gồm nhiều yếu tố ô nhiễm vốn có sẵn trong tự nhiên (nóng, ẩm, tia cực tím, vi khuẩn…)và nhiều yếu tố do chính con người tạo ra (chất thải công nghiệp, hóa chất, thuốc trừ sâu, phân bón, dược phẩm, mỹ phẩm…). Chúng tương tác với nhau, tạo ra gốc tự do GTD ngoại lai. Hai loại GTD này gây xáo trộn hoạt động của ty lạp thể, đột biến DNA (nguyên liệu chính của di truyền), làm hỏng tế bào, hỏng các mô trong đó có mô liên kết. Các phân tử của chất tạo keo colagen vốn đứng riêng dưới dạng phân tử cũng do tác động của GTD mà tạo nên “liên kết chéo”, thay đổi cấu trúc. Các yếu tố ô nhiễm còn có thể gây nhiễm khuẩn, viêm, dị ứng, ngứa, rát, ung thư da.
M.M Gotz và Kluen (Đức) thấy da người ở khu công nghiệp Ruhr có màu sắc xấu mang nhiều bệnh hơn da người ở nông thôn, sau đó thử dùng giất tẩm vaselin hứng bụi trong khu kỹ nghệ rồi đem đắp lên da cho 11.992 người nông thôn, kết quả nhiều trong số đó bị kích ứng da nặng, sưng cả gốc chân lông.

Chăm sóc da khô

Khi dùng AHA, có cảm giác như da mịn màng chống nhăn nhưng thực ra chúng không làm mịn, không chống nhăn da.
Các chất ngăn ngừa sự mất nước (occlusives): Là chất ngăn không cho nước trên bề mặt da và dưới da mất đi. Thường là các chất dầu mỡ lấy từ hydrocarbon (paraphin, lanolin, vaselin), chất tổng hợp (propylenglycol, dimethion), dầu mỡ thiên nhiên (sáp ong, mỡ cá voi, dầu đậu nành, dầu ép hạt nho). Vaselin có khả năng giữ ẩm cao, ít gây dị ứng nhưng gây bẩn. Lanolin có tính giữ ẩm cao, có chứa chlolesterol, một thành phần có trong mỡ da, có khả năng tạo ra tính giữ ẩm phù hợp với sinh lý da, dễ hóa lỏng ở nhiệt độ cơ thể nhưng hay gây dị ứng. Hiện hai chất này ít được dùng.
Để vừa giữ ẩm vừa làm ẩm, thường kết hợp hai loại chất vào trong một sản phẩm. Người da khô còn có thể dùng loại sữa tắm, sữa rửa mặt dành riêng cho mình.
Người da khô cần tránh bôi lên da các loại có tính kiềm (nước vôi, xà phòng có tính kiềm), các loại giấm quá chua. Nếu cần thì dùng loại xà phòng dành cho người da khô như oilatum hoặc sữa tắm làm dịu da như physiogel.
Người da khô có thể dùng một số thuốc hay mỹ phẩm chống khô da tại chỗ như cream chứa vitamin E, lacticare, bridge heel balm. Nếu có viêm thì chỉ nên bôi các chế phẩm chống viêm nhẹ như C-mycine, foban, erythogel. Nếu ngứa nhiều, viêm da, có mụn nước, thì dùng các kháng histamin như phenergan, chlopheniramin hay thế hệ mới như loratidin và kháng sinh dùng ngoài hay uống. Khi cần, có thể dùng một số loại thuốc dùng ngoài chứa corticoid như celestodem, cortibion, flucinar, gentrison, diproson, fobancon… nhưng phải theo chỉ định của thầy thuốc với liều lượng vừa đủ, không kéo dài, không dùng cho da mặt (xem thêm mục 50 chương II).
Da nhờn.
Do tuyến bã nhờn hoạt động quá mức. Nguyên nhân: Có thể môi trường gây mất nước, cơ thể phản ứng lại quá mức cần thiết, cũng có thể do rối loạn nội tiết, tuyến bã không sử dụng được tesoteron (chưa giải thích được, có tác giả cho là do di truyền). Nhận biết khá dễ: trán, hai bên cánh mũi thường bóng láng, dùng giấy thấm chùi lên da thấy dính nhiều bã nhờn. Người da nhờn chịu được khô lạnh, xà phòng kiềm, nước chanh, giấm nhưng mùa nắng nóng hay bị khó chịu, sinh mụn.
Mỹ phẩm: Người da nhờn (oily skin, pneau grasse) nên dùng các loại mỹ phẩm dành riêng cho họ, hoặc mỹ phẩm dạng bột, dạng nước. Tránh dùng các mỹ phẩm chứa nhiều chất béo như dầu thực vật, dầu khoáng, vaselin, lanolin. Nên chọn loại mỹ phẩm trung tính có chứa stearat natrium, amonium có thêm zinoxid, các loại mỹ phẩm căn bản không có các chất béo (ít loại hoàn toàn không có các chất béo mà thường có lượng tối thiểu).